Wyniki czwartej części raportu „Bizneswoman Roku: Polki i przedsiębiorczość 2023”, który porusza kwestię równego podziału obowiązków w polskich domach

Równy podział obowiązków domowych – co mówi raport „Bizneswoman Roku: Polki i przedsiębiorczość 2023”?

W ostatniej, czwartej części raportu „Bizneswoman Roku: Polki i przedsiębiorczość 2023”, opublikowanej przez Fundację Sukcesu Pisanego Szminką, poruszony został niezwykle istotny, społecznie rezonujący temat – równego podziału obowiązków domowych pomiędzy partnerami. W dobie rosnącego udziału kobiet w przedsiębiorczości i rynku pracy, pytanie o sprawiedliwe dzielenie się obowiązkami w domu nabiera nowego znaczenia. Jak jednak wygląda rzeczywistość w polskich domach? Czy kobiety nadal są głównymi opiekunkami domowego ogniska, czy może rola ta się zmienia? Przyjrzyjmy się wnioskom z raportu.

Jak Polki postrzegają podział obowiązków domowych?

Z danych zawartych w raporcie wynika, że aż 67% Polek uważa, iż to one wykonują większość obowiązków związanych z prowadzeniem domu. Należą do nich takie czynności jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, dbanie o dzieci czy organizowanie domowych wydarzeń. Tylko 11% badanych zadeklarowało, że obowiązki są rzeczywiście dzielone po równo. To obnaża brutalną prawdę – mimo społecznego postępu, kobiety wciąż częściej niż mężczyźni przejmują na siebie ciężar niewidzialnej pracy domowej.

Dlaczego równość w domu ma znaczenie dla przedsiębiorczości kobiet?

Zbyt duża liczba obowiązków domowych wpływa bezpośrednio na możliwości kobiet w zakresie kariery zawodowej i rozwoju przedsiębiorczości. Według badanych, nieproporcjonalny rozkład obowiązków często ogranicza ich dostępny czas na rozwijanie działalności, edukacji czy relaksu. Brak równości w domu to również jedna z przyczyn tzw. wypalenia rodzicielskiego i zawodowego. Równe dzielenie się pracą domową to nie tylko kwestia sprawiedliwości, ale realny warunek inkluzywnego rynku pracy.

Najczęstsze źródła nierównego podziału obowiązków domowych

Wśród przyczyn wskazanych przez uczestniczki raportu można znaleźć przede wszystkim kulturowe wzorce przekazywane z pokolenia na pokolenie. W wielu domach nadal funkcjonuje przekonanie, że kobieta lepiej sobie poradzi z ogarnięciem przestrzeni domowej, dzieci czy codziennych drobnostek. Dodatkowo, niektórzy mężczyźni są wychowywani w duchu przekonania, że „dom to nie ich rola”. Do tych uwarunkowań dochodzą także kwestie organizacyjne – elastyczne grafiki pracy kobiet czy ich praca zdalna sprawiają, że częściej to one dostępne są w domu.

Jakie działania podejmują kobiety, by wprowadzać zmiany?

Pomimo trudności, coraz więcej kobiet stara się wprowadzać do swoich związków zasady partnerskiego podziału obowiązków. Często jednak wiąże się to z koniecznością prowadzenia długich rozmów, edukowania partnera, a także własnego przełamywania schematów. Są również świadome, że aby osiągnąć prawdziwą równość – nie tylko deklaratywną – konieczne są zmiany systemowe i kulturowe, a nie tylko indywidualne działania.

Mężczyźni a obowiązki domowe – jakie podejście pokazuje raport?

Interesującym aspektem czwartej części raportu była również perspektywa samych mężczyzn (badania objęły również tę grupę). Okazuje się, że 39% mężczyzn uważa, iż obowiązki są podzielone równo, co kontrastuje z opinią kobiet. To pokazuje istniejącą rozbieżność w postrzeganiu domowej rzeczywistości. Co ciekawe, mężczyźni, którzy wychowywali się w domach, gdzie obowiązki domowe dzieliły się po równo, są bardziej skłonni powtarzać ten model w dorosłym życiu.

Znaczenie edukacji domowej i mediów w zmianie ról płciowych

Raport wskazuje także na kluczową rolę, jaką pełni edukacja oraz narracja medialna w zmianie postrzegania ról kobiet i mężczyzn. Modele pokazywane w filmach, serialach i reklamach często wciąż utrwalają stereotypy – jednak coraz częściej pojawiają się przykłady partnerskich relacji, w których zarówno kobieta, jak i mężczyzna aktywnie uczestniczą w życiu domowym. Edukacja dzieci i młodzieży, m.in. przez wprowadzanie elementów równości płci do szkół, może być katalizatorem zmiany pokoleniowej.

Polki oczekują wsparcia systemowego i partnerskich relacji

Jednym z głównych wniosków raportu jest rosnące oczekiwanie kobiet wobec partnerów, ale także wobec polityki społecznej. Polki pragną partnerskich relacji, w których ich praca zawodowa nie będzie blokowana przez nadmiar obowiązków domowych. Wskazują również na potrzebę rozwiązań systemowych – takich jak elastyczny czas pracy dla obojga rodziców, szersze promowanie urlopów ojcowskich czy pomoc w dostępie do wysokiej jakości opieki żłobkowej i przedszkolnej.

Praca domowa to też praca – zmiana narracji coraz bardziej potrzebna

Choć praca fizyczna i emocjonalna wykonywana w domu rzadko jest wynagradzana finansowo, jest nieoceniona z punktu widzenia dobrostanu rodziny i społeczeństwa. Przyzwyczajenie do myślenia, że działania takie jak planowanie posiłków, umawianie wizyt lekarskich czy organizacja codziennego życia po prostu „się dzieją”, sprawia, że nadal są one niedoceniane. Raport zachęca do innego podejścia – uznania pracy domowej jako rzeczywistego, wartościowego wkładu, który powinien być dzielony sprawiedliwie.

Wnioski z raportu – Polska w drodze ku domowej równości

Czwarta część raportu „Bizneswoman Roku: Polki i przedsiębiorczość 2023” pokazuje jasno – droga do równości w polskich domach jest rozpoczęta, ale wciąż daleka do zakończenia. Uczciwa rozmowa w rodzinach, zmiany kulturowe oraz systemowe wsparcie dla pracujących rodziców to kluczowe elementy, które mogą wpłynąć na sprawiedliwszy podział obowiązków. W czasach, gdy coraz więcej kobiet podejmuje działalność biznesową i zawodową, wyrównanie szans w przestrzeni domowej staje się nie tylko kwestią sprawiedliwości, ale również strategicznej konieczności społecznej.